Қазақстан Республикасы Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауларында және мемлекеттік стратегиялық құжаттарда ел ішінде қалыптасқан патерналистік көзқарас пен әлеуметтік масылдыққа қарсы жүйелі іс-қимыл қажеттігі бірнеше мәрте көтерілген. Бұл құбылыстардың ұлттың дамуына, әлеуметтік әділеттілік пен еңбекке ынталандыру саясатына кері әсері анық көрсетілген.
Патерналистік көңіл-күй мен әлеуметтік масылдық дегеніміз:
— Патерналистік көзқарас – азаматтардың мемлекеттің қолдауына тым арқа сүйеп, барлық әлеуметтік-экономикалық мәселелердің шешімін тек биліктен күтуі.
— Әлеуметтік масылдық – еңбек етуге қабілетті бола тұра, азаматтардың мемлекеттік көмекті тұрақты түрде тұтынуы, жеке жауапкершілік пен дербестік танытпау үрдісі.
Арылу жолдары:
- Еңбекке ынталандыруды арттыру:
— Жұмыссыз азаматтарға атаулы әлеуметтік көмекті тек шартты негізде беру;
— Еңбек нарығына бейімдеу курстары арқылы жаңа мамандықтарға оқыту;
— «Күміс жас», «Жастар практикасы», «Ұрпақтар келісімі» секілді бағдарламаларды кеңейту.
- Әлеуметтік саясатты әділетті ұйымдастыру:
— Әлеуметтік көмек шынайы мұқтаж азаматтарға бағытталуы тиіс;
— «Жалпыға бірдей әлеуметтік көмек» моделінен – «Мақсатты және нәтижелі көмек» моделіне көшу.
- Жеке жауапкершілікті нығайту:
— Азаматтар мемлекетке ғана емес, өзіне, отбасына, қоғамға жауапты екенін ұғынуы тиіс;
— Қоғамда еңбекқорлық, үнемшілдік, кәсіпкерлік рух құндылықтарын насихаттау.
- Жергілікті атқарушы органдардың рөлін арттыру:
— Әлеуметтік көмектің тиімділігіне тұрақты мониторинг жүргізу;
— Қоғаммен кері байланыс орнату арқылы шынайы қажеттілікті анықтау.
- Ақпараттық және тәрбиелік жұмыстар:
— БАҚ, әлеуметтік желі, білім беру мекемелері арқылы еңбек мәдениетін насихаттау;
— «Әлеуметтік кәсіпкерлік», «Адал еңбек – абыройлы өмір» секілді жобаларды қолдау.
Патерналистік көзқарас пен әлеуметтік масылдық қоғамның даму динамикасын тежейтін маңызды факторлар болып табылады. Бұл мәселені еңсеру үшін азаматтық белсенділікті арттырып, еңбекке деген ынтаны қалыптастыратын кешенді және нәтижеге бағытталған мемлекеттік саясат жалғасуда.
